روز جهانی ارتباطات، امسال با شعار جهانی «تقویت تابآوری در دنیای متصل امروز» و شعار ملی" تقویت تاب آوری در سایه وحدت ملی و امنیت ملی "بیش از هر زمان دیگری اهمیت زیرساختهای ارتباطی را در اداره کشورها یادآوری می کند.
روز جهانی ارتباطات و جامعه اطلاعاتی، فرصتی ارزشمند برای بازاندیشی در نقش زیرساختهای ارتباطی در زندگی امروز بشر است؛ جهانی که بیش از هر زمان دیگر به شبکهها، دادهها و پیوندهای دیجیتال وابسته شده و در عین حال، بیش از گذشته نیازمند پایداری، امنیت و تابآوری ارتباطی است. در چنین جهانی، ارتباطات تنها یک خدمت فناورانه نیست، بلکه زیرساخت تداوم حیات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی کشورها به شمار میآید.
شعار امسال بهدرستی بر این واقعیت تأکید دارد که توسعه ارتباطات صرفاً در افزایش سرعت و ظرفیت خلاصه نمیشود، بلکه در گرو توان شبکهها برای ایستادگی در برابر بحرانها، تهدیدها و شرایط غیرعادی است. امروز زیرساختهای ارتباطی به ستون فقرات اداره کشور در شرایط عادی و بحرانی تبدیل شدهاند و پایداری آنها، نشانهای روشن از بلوغ ملی در مدیریت بحران و صیانت از خدمترسانی عمومی است.
برای مجموعه مخابرات ایران، سال ۱۴۰۴ در همین چارچوب، سالی مهم و تعیینکننده در مسیر تقویت تابآوری شبکههای ارتباطی کشور بود. در این سال، با وجود فشارهای اقتصادی، محدودیتهای بینالمللی و پیچیدگیهای ناشی از شرایط خاص منطقهای و دو جنگ تحمیلی، روند توسعه زیرساختهای ارتباطی کشور نهتنها متوقف نشد، بلکه با شتابی قابل توجه ادامه یافت.
تحول بنیادین شبکه ارتباطی کشور از «مس» به «فیبر نوری»، امروز نه یک انتخاب صرفاً فنی، بلکه ضرورتی راهبردی برای آینده ایران است. در همین مسیر، پروژه «برگردان از شبکه مسی به فیبر نوری» بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی شرکت مخابرات ایران دنبال شد؛ مسیری که هدف آن عبور تدریجی از زیرساختهای قدیمی و حرکت بهسوی شبکهای پرظرفیت، پایدار، امن و متناسب با اقتضائات اقتصاد دیجیتال کشور است.
در سال ۱۴۰۴ بیش از ۳۵ هزار کیلومتر فیبر نوری جدید در کشور اجرا شد و طول شبکه فیبر نوری از مرز ۳۲۰ هزار کیلومتر عبور کرد؛ اقدامی که گامی راهبردی در تقویت ظرفیت، انعطافپذیری و پایداری شبکه ملی ارتباطات به شمار میرود. همزمان، توسعه دسترسی فیبر نوری تا منازل و کسبوکارها نیز با جدیت دنبال شد؛ بهگونهای که ایجاد دو میلیون پورت جدید FTTH و FTTB و بهرهبرداری فعال از بیش از یک میلیون پورت، علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات ارتباطی، نقش مهمی در توزیع متوازن ترافیک داده و افزایش تابآوری شبکه در شرایط پرترافیک ایفا کرد.
در حوزه شبکه انتقال نیز ظرفیت هسته شبکه کشور با رشد ۴۵ درصدی ارتقا یافت و بیش از ۱۸۰۰ مرکز مخابراتی شهری و روستایی نوسازی شد. در این فرآیند، تجهیزات قدیمی مبتنی بر شبکه مسی بهتدریج جای خود را به زیرساختهای مبتنی بر فیبر نوری دادند؛ اقدامی که گامی مهم در مسیر نوسازی شبکه ملی ارتباطات محسوب میشود.
اتصال بیش از ۴۲۰۰ روستا و مناطق کمتر برخوردار به شبکههای پرسرعت ارتباطی نیز نشان داد عدالت ارتباطی، مکمل توسعه زیرساختی و یکی از ارکان اصلی تابآوری ملی است. تجربه سالهای اخیر ثابت کرده است که تابآوری واقعی زمانی شکل میگیرد که همه شهروندان، در هر نقطه از کشور، به ارتباطات پایدار، مطمئن و باکیفیت دسترسی داشته باشند.
در کنار توسعه زیرساختها، توجه به گفتوگوی علمی و همافزایی میان دانشگاه، صنعت و سیاستگذاران نیز از اولویتهای مهم شرکت مخابرات ایران در سال ۱۴۰۴ بود. در همین راستا، کنفرانس ملی مخابرات ایران با محور «مهاجرت از مس به فیبر» و با ابتکار و میزبانی شرکت مخابرات ایران برگزار شد؛ رویدادی ملی که با حضور جمعی از استادان دانشگاه، صاحبنظران حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، مدیران صنعت و مسئولان اجرایی کشور، بستری برای تبادل تجربهها، ارائه دستاوردهای علمی و بررسی آینده شبکههای ارتباطی کشور فراهم ساخت.
این کنفرانس نشان داد توسعه ارتباطات، صرفاً یک پروژه فنی نیست، بلکه فرآیندی ملی، دانشبنیان و آیندهمحور است که با مشارکت نخبگان علمی، متخصصان صنعت و سیاستگذاران شکل میگیرد.
اهمیت واقعی تابآوری شبکههای ارتباطی، در شرایط بحرانی بیش از هر زمان دیگری نمایان میشود. در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ و در جریان جنگ تحمیلی دوم و جنگ ۴۰ روزه رمضان، دشمن کوشید با تمرکز بر حملات سایبری و فشار بر زیرساختهای حیاتی کشور، مسیر ارتباطی مردم، کسبوکارها و دستگاههای خدماترسان را مختل کند. در چنین شرایطی، آنچه بیش از پیش معنا یافت، نقش بیبدیل شبکههای ارتباطی در حفظ آرامش اجتماعی، استمرار خدمترسانی و پشتیبانی از اداره کشور بود.
در آن روزهای حساس، حفظ تداوم سرویسدهی و جلوگیری از بروز اختلال در سامانههای عملیاتی، در صدر اولویتهای مجموعه مخابرات ایران قرار گرفت. با برنامهریزی دقیق، هماهنگی منسجم میان ستاد و مناطق و اتکا به آمادگی فنی موجود، خدمات ارتباطی و فناوری اطلاعات بدون وقفه و با حداکثر پایداری در اختیار مردم قرار گرفت. سامانههای حیاتی شرکت در طول این دوره بدون توقف فعال بودند و وضعیت مراکز داده، سرورها، سامانههای عملیاتی و زیرساختهای شبکه بهصورت شبانهروزی رصد و مدیریت میشد.
اما بیتردید، تابآوری شبکههای ارتباطی تنها حاصل فناوری و تجهیزات نیست. آنچه در این مقطع دشوار بهروشنی خود را نشان داد، سرمایه انسانی متعهد، تخصص نیروهای فنی و روحیه ایثارگرانه کارکنان مخابرات ایران بود. مهندسان، کارشناسان و نیروهای عملیاتی در سراسر کشور با حضوری شبانهروزی و مسئولانه در مراکز حیاتی، ایستگاههای انتقال، مراکز داده و شبکههای دسترسی، اجازه ندادند جریان ارتباطی کشور حتی لحظهای دچار وقفه شود. این پایداری، حاصل ترکیب دانش، تجربه، انضباط عملیاتی و فرهنگ خدمترسانی در مجموعهای است که خود را در برابر مردم و کشور مسئول میداند.
تجربه سال ۱۴۰۴ بار دیگر نشان داد که در جهان امروز، نبردها دیگر تنها در میدانهای سنتی رخ نمیدهند، بلکه عرصههای سایبری و فناوری نیز به میدانهای تعیینکننده تبدیل شدهاند. از همینرو، پایداری زیرساختهای حیاتی ارتباطی و فناوری اطلاعات را باید از مهمترین شاخصهای اقتدار ملی، آمادگی راهبردی و بلوغ کشورها در مدیریت بحران دانست.
در آستانه روز جهانی ارتباطات، ضمن تبریک به همه همکاران گرامی ، از تلاش و زحمات ایشان در سراسر کشور تشکر می کنم و آرزومندم ، امسال هم روند توسعه را پیگیری و شاهد موفقیت بیشتر شرکت بزرگ شرکت مخابرات ایران باشیم. ان شاءالله.
