چاپ کردن این صفحه
زهره مختاری   جامعه  13 آبان 1405  137

    فرهنگ عمومي؛ زيرساخت نامرئي امنيت و سرمايه راهبردي جامعه

معاون فرهنگي و اجتماعي فرماندهي انتظامي استان اصفهان با تأکيد بر اينکه امنيت پايدار پيش از آنکه در ميدان عمل انتظامي شکل بگيرد، در باورها و رفتارهاي اجتماعي ريشه دارد، گفت: فرهنگ عمومي زيربناي نظم اجتماعي، سرمايه اجتماعي و پيشگيري از جرم است و تقويت آن، جامعه را از اتکاي صرف به سازوکارهاي کنترلي به سمت مسئوليت‌پذيري و خودتنظيمي اجتماعي سوق مي‌دهد.

 

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از خبرگزاري پليس سرهنگ مسعود طريفي در يادداشتي نوشت: فرهنگ عمومي را نمي‌توان صرفاً مجموعه‌اي از آداب، رسوم و رفتارهاي متعارف دانست؛ فرهنگ نظام نانوشته‌اي از ارزش‌ها، باورها و هنجارهاست که مناسبات اجتماعي را شکل مي‌دهد و به رفتارهاي فردي و جمعي جهت مي‌بخشد. اگر قانون چارچوب رسمي نظم را ترسيم مي‌کند، فرهنگ عمومي تعيين‌کننده ميزان پايبندي شهروندان به اين چارچوب در زندگي روزمره است.

از اين منظر، فرهنگ عمومي يکي از زيرساخت‌هاي بنيادين امنيت اجتماعي محسوب مي‌شود. امنيتي که صرفاً بر کنترل و برخورد انتظامي متکي باشد، با محدوديت‌هايي مواجه است؛ اما هنگامي که احترام به قانون، مسئوليت‌پذيري، اعتماد متقابل و رعايت حقوق ديگران به هنجارهاي دروني جامعه تبديل شود، امنيت از يک مطالبه بيروني به ظرفيتي پايدار در بطن اجتماع ارتقا مي‌يابد.

در ادبيات جامعه‌شناسي، مفهوم Social Capital يا «سرمايه اجتماعي» به اعتماد، مشارکت و همکاري ميان اعضاي جامعه اشاره دارد. اين سرمايه، پشتوانه Social Resilience يا «تاب‌آوري اجتماعي» است؛ يعني توان جامعه براي مواجهه با بحران‌ها، حفظ انسجام و بازگشت به تعادل. هرچه سرمايه اجتماعي تقويت شود، ظرفيت جامعه براي حل مسائل و پيشگيري از آسيب‌ها نيز افزايش مي‌يابد.

امروز با گسترش زيست ديجيتال، فرهنگ عمومي ابعاد تازه‌اي يافته است. Media Literacy (سواد رسانه‌اي)، Digital Citizenship (شهروندي ديجيتال) و Cognitive Security (امنيت شناختي) از مؤلفه‌هايي هستند که در شکل‌دهي به رفتار اجتماعي نقش دارند. تشخيص اطلاعات جعلي، بازنشر مسئولانه محتوا و صيانت از حريم خصوصي، ديگر صرفاً مهارت‌هاي فردي نيستند؛ بلکه بخشي از مسئوليت اجتماعي شهروندان به شمار مي‌روند.

در اين ميان، رويکرد Community Policing يا «پليس جامعه‌محور» بر تعامل دوسويه پليس و مردم تأکيد دارد. پليس در کنار برخورد قانوني با جرايم، با آموزش، اعتمادسازي و مشارکت اجتماعي مي‌تواند در پيشگيري از آسيب‌ها نقش‌آفريني کند. تحقق اين هدف نيز بدون همراهي خانواده، مدرسه، رسانه و نهادهاي فرهنگي امکان‌پذير نيست.

14 آبان، روز فرهنگ عمومي، فرصتي براي يادآوري يک حقيقت بنيادين است: فرهنگ عمومي، جايي است که امنيت پيش از حضور پليس آغاز مي‌شود؛ در خانواده‌اي که گفت‌وگو را جايگزين خشونت مي‌کند، در شهروندي که قانون را حتي در غياب ناظر رعايت مي‌کند و در رسانه‌اي که مسئولانه حقيقت را بازتاب مي‌دهد. تقويت اين فرهنگ، سرمايه‌گذاري بلندمدت براي ساخت جامعه‌اي قانون‌مدار، مسئوليت‌پذير و برخوردار از امنيت پايدار است.