به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از ایرنا اصفهان سالهاست با چالش کمآبی دست و پنجه نرم میکند، کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی، تداوم خشکسالی و افزایش نیاز آب آشامیدنی، کشاورزی و صنعت، این استان را به یکی از کانونهای اصلی تنش آبی کشور تبدیل کرده و اکنون که با افزایش محسوس دمای هوا و تداوم روزهای گرم تابستان، مصرف آب نیز روندی صعودی یافته، ضرورت مدیریت مصرف بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.
افزایش دمای هوا تنها به معنای گرمتر شدن روزها نیست. گرما موجب افزایش مصرف آب در بخش خانگی، فضای سبز، صنایع و حتی بخش کشاورزی میشود. استفاده بیشتر از کولرهای آبی، استحمام، شستوشوی بیشتر و آبیاری فضای سبز، حجم قابل توجهی از مصرف روزانه را افزایش میدهد موضوعی که در استانی مانند اصفهان با منابع محدود آبی، میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.
کارشناسان حوزه آب معتقدند اگرچه توسعه زیرساختها، اجرای طرحهای انتقال آب، بازچرخانی پساب و مدیریت منابع از اقدامات ضروری دولت است، اما هیچکدام بدون مشارکت مردم به نتیجه مطلوب نخواهد رسید، بنابراین مدیریت مصرف آب نخستین و کمهزینهترین راهکار عبور از تنش آبی محسوب میشود.
اصفهان از جمله استانهایی است که طی سالهای اخیر با کاهش شدید ذخایر سد زاینده رود، افت سطح آبخوانها و فرونشست زمین مواجه بوده و کاهش ورودی آب به سد و محدودیت منابع موجود تأمین آب آشامیدنی میلیونها نفر در این استان را با چالش مواجه کرده و اهمیت مدیریت مصرف را بیش از گذشته گوشزد میکند.
بر مبنای آمار موجود، ادامه روند افزایش مصرف در روزهای گرم میتواند فشار مضاعفی بر شبکه توزیع آب وارد کند. در ساعات اوج مصرف، برداشت آب از شبکه به بالاترین میزان میرسد و همین موضوع احتمال افت فشار آب در برخی مناطق را افزایش میدهد.
اما بررسی الگوی مصرف نشان میدهد بخش قابل توجهی از آب آشامیدنی در مصارف غیرضروری استفاده میشود. شستوشوی خودرو با شلنگ، آبیاری باغچهها در ساعات گرم روز، شستن حیاط و معابر با آب آشامیدنی و استفاده غیر اصولی از کولرهای آبی از جمله مهمترین مصادیق هدررفت آب است.
کارشناسان توصیه میکنند که شهروندان آبیاری فضای سبز را به ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنند تا میزان تبخیر کاهش یابد، همچنین استفاده از روشهای نوین آبیاری، نصب تجهیزات کاهنده مصرف روی شیرآلات، تعمیر سریع نشتیها و کاهش زمان استحمام میتواند نقش قابل توجهی در صرفهجویی داشته باشد.
یکی از مهمترین بخشهای مصرف آب در فصل تابستان مربوط به کولرهای آبی است. تنظیم صحیح شناور، جلوگیری از سرریز شدن آب، سرویس به موقع پوشالها و استفاده از سایبان برای کولرها میتواند ضمن کاهش مصرف آب، راندمان سرمایش را نیز افزایش دهد.
فرهنگ مصرف بهینه ریشه در خانواده دارد
بی تردید فرهنگ مصرف صحیح باید از خانواده آغاز شود. آموزش کودکان درباره ارزش آب، مشارکت همه اعضای خانواده در مدیریت مصرف و تبدیل صرفهجویی به یک رفتار روزمره، میتواند آثار ماندگاری در کاهش مصرف داشته باشد.
در کنار بخش خانگی، صنایع نیز طی سالهای اخیر به سمت استفاده از پساب تصفیه شده، بازچرخانی آب و کاهش برداشت از منابع طبیعی حرکت کردهاند که توسعه این رویکرد علاوه بر حفظ منابع آب، به پایداری تولید و کاهش فشار بر منابع زیرزمینی نیز کمک میکند. در بخش کشاورزی هم توسعه سامانههای آبیاری نوین، تغییر الگوی کشت، کاشت گیاهان مقاوم به خشکسالی و افزایش بهرهوری آب از مهمترین راهکارهای مقابله با بحران کمآبی به شمار میرود.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که کاهش چند درصدی مصرف آب توسط شهروندان، تأثیر قابل توجهی در حفظ پایداری شبکه آبرسانی دارد. اگر هر خانواده تنها چند لیتر در روز کمتر مصرف کند، در مجموع میلیونها لیتر آب در سطح استان ذخیره خواهد شد آبی که میتواند در تأمین نیازهای اساسی روزهای گرم تابستان نقش تعیین کنندهای داشته باشد.
متخصصان حوزه محیط زیست نیز معتقدند صرفهجویی در مصرف آب تنها به حفظ منابع آبی محدود نمیشود، کاهش برداشت از سفرههای زیرزمینی، جلوگیری از تشدید فرونشست زمین، حفظ اکوسیستمهای طبیعی، پایداری زاینده رود و کاهش آسیب به تالاب گاوخونی از مهمترین پیامدهای مدیریت صحیح مصرف آب است.
افزایش دمای هوا پدیدهای است که در سالهای آینده نیز تداوم خواهد داشت و پیشبینیها از تکرار تابستانهای گرمتر حکایت دارد. از این رو، تغییر الگوی مصرف آب باید به یک فرهنگ دائمی تبدیل شود، نه اقدامی مقطعی که تنها در زمان بحران مورد توجه قرار گیرد.
مواجهه اصفهان با کسری 3 هزار لیتری آب در هر ثانیه
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اصفهان با بیان اینکه شبکه آب آشامیدنی استان در ساعات اوج مصرف با کسری ۲ هزار و ۵۰۰ تا سه هزار لیتر آب در هر ثانیه روبهرو است، گفت: مدیریت مصرف و همراهی شهروندان، مهمترین راهکار برای حفظ پایداری تأمین آب در روزهای گرم سال به شمار میرود.
ناصر اکبری اضافه کرد: کمبود یادشده معادل ۲.۵ تا ۳ مترمکعب آب در هر ثانیه است، رقمی که شاید در نگاه نخست چندان محسوس نباشد، اما این حجم از آب، نیاز شرب بیش از ۲۰ هزار نفر را در طول یک شبانه روز تأمین میکند و نشان دهنده فشار قابل توجه وارده بر شبکه آبرسانی استان در زمان اوج مصرف است.
وی با اشاره به تصور نادرست برخی شهروندان درباره بهبود وضعیت منابع آبی پس از بارندگیهای اخیر افزود: هرچند میزان ورودی سد زاینده رود نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما این موضوع به معنای خروج استان از شرایط تنش آبی نیست و فاصله ذخایر موجود با شرایط معمول همچنان قابل توجه است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، افت مستمر سطح آبهای زیرزمینی و کاهش ذخایر سفرههای آب دشت اصفهان را از مهمترین چالشهای بخش آب برشمرد و گفت: این وضعیت، وابستگی به منابع آب سطحی را افزایش داده و همزمان تقاضا برای برداشت از سد زاینده رود در بخشهای مختلف از جمله کشاورزی و صنعت را بیشتر کرده است.
اکبری تأکید کرد: با وجود این محدودیتها، تأمین آب آشامیدنی شهروندان همچنان اولویت نخست مدیریت منابع آب استان است و همه برنامهریزیها با هدف حفظ پایداری این خدمت حیاتی انجام میشود.
وی از مشترکان خواست با پرهیز از مصارف غیر ضروری، رعایت الگوی مصرف و کاهش استفاده از آب در ساعات اوج مصرف، صنعت آب را در مدیریت شرایط موجود و تأمین پایدار آب شرب در فصل گرما همراهی کنند.
راهکارهایی ساده اما اثربخش برای صرفه جویی
در این ارتباط معاون بهرهبرداری آب شرکت آب و فاضلاب اصفهان در گفت و گو با ایرنا، مدیریت مصرف را مهمترین عامل حفظ پایداری شبکه آب آشامیدنی در روزهای گرم سال دانست و گفت: هرچند اقدامات فنی گستردهای برای تأمین آب پایدار در استان انجام شده، اما عبور از روزهای اوج مصرف بدون مشارکت شهروندان در مصرف بهینه آب امکانپذیر نخواهد بود.
محمودرضا فیروزیفر با اشاره به اینکه سرانه مصرف آب در استان اصفهان به ۱۶۷ لیتر برای هر نفر در شبانه روز رسیده است، اضافه کرد: این میزان از الگوی مصرف فراتر است و کاهش مصارف غیر ضروری میتواند سهم مؤثری در جلوگیری از افت فشار شبکه و استمرار خدمات آبرسانی داشته باشد.
وی یکی از مهمترین مصارف آب در فصل تابستان را استفاده از کولرهای آبی عنوان و بیان کرد: هر کولر آبی روزانه بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ لیتر آب مصرف میکند اما با تنظیم شناور، نصب سایهبان، استفاده از دور کند و سرویس منظم کولرها میتوان میزان قابل توجهی در مصرف آب صرفهجویی کرد.
معاون بهرهبرداری همچنین از مشترکان خواست تا فعالیتهای پرمصرف از جمله شستوشو و استفاده از ماشین لباسشویی را به ساعات کممصرف منتقل کنند و گفت: پرهیز از مصرف آب در بازه زمانی ۱۲ تا ۱۸، به کاهش فشار بر شبکه و توزیع متوازنتر آب در سطح استان کمک میکند.
فیروزیفر بر رعایت اصول فنی در استفاده از تجهیزات آبرسانی ساختمانها نیز تأکید کرد و گفت: نصب مخزن ذخیره و پمپ مطابق استانداردها، راهکار مناسبی برای تأمین فشار آب است، اما اتصال مستقیم پمپ به شبکه توزیع اقدامی غیرقانونی محسوب میشود که علاوه بر ایجاد اختلال در شبکه، حقوق سایر مشترکان را نیز تضییع میکند.
وی با اشاره به تداوم شرایط کمآبی در منطقه افزود: شرکت ما همزمان با اجرای برنامههای کاهش هدررفت آب، اصلاح شبکه و مدیریت هوشمند تأسیسات، تلاش کرده است پایداری تأمین آب آشامیدنی را حفظ کند، اما اثربخشی این اقدامات در گرو همراهی مشترکان و رعایت الگوی مصرف است.
معاون بهرهبرداری آب شرکت آبفای استان اصفهان با اشاره به ادامه اجرای پویش «اصفهان منهای ۲۰» خاطرنشان کرد: این پویش با هدف کاهش روزانه ۲۰ لیتر از مصرف آب هر شهروند و ترویج فرهنگ مصرف مسوولانه دنبال میشود و مشارکت مردم، مهمترین پشتوانه برای عبور از فصل گرما و حفظ پایداری شبکه آب شرب استان خواهد بود.
